Zijde bestaat dankzij de zijderups.
Dit beestje voedt zich uitsluitend met de bladeren van de moerbeiboom.
In het proces van transformatie tot vlinder spint de rups een cocon
van door hemzelf afgescheiden zeer dunne draden en lijm. Zodra de
cocon gereed is maar vóór de vlinder zich ontpopt,
komt de mens tussenbeide door de rups te doden. Vervolgens wordt
de lijm licht gesmolten en de draad afgewikkeld. Verscheidene van
deze draden worden tot zijdegaren gewonden. Het gaat hier om een
zeer secuur karwei, omdat de draadjes snel kunnen breken. De kwaliteit
van het zijdegaren, ook wel ruwe zijde genoemd, wordt bepaald door
de weersomstandigheden. Hete, vochtige lucht resulteert in een slechte
kwaliteit; droge, minder warme lucht staat garant voor goede zijde.
Zijdegaren wordt gebruikt voor luxe-kleding.
Soorten zijde
Er worden verschillende soorten zijde verhandeld. De Bombyx Mori
rups wordt het meeste gebruikt omdat ze een cocon spint van een
extra lange draad. Haspelzijde wordt gemaakt van de lange draden
uit het middelste gedeelte van de cocon van de Bombyx Mori rups.
De totale lengte van de draad kan variëren van 2500 tot 3500
meter. Alleen de middelste draad van zo’n 1000 tot 1500 meter,
kan in een lengte van de cocon worden afgewikkeld. Van de kortere
draden uit het binnenste en buitenste gedeelte van de cocon wordt
de zogenaamde Chappezijde gemaakt. Bourettezijde wordt gemaakt van
de afvalresten van de cocon. Deze zijde glanst nauwelijks.
Het proces
Voordat de zijde wordt geweven, wordt eerst de lijmstof uit de
zijde gekookt. Dit proces wordt ontbasten genoemd. Het gewicht van
de zijde neemt hierdoor sterk af. Om dit effect tegen te gaan wordt
de zijde soms verzwaard. Deze zijde, ook wel organsozijde genoemd,
voelt veel harder aan. Verder is er ‘ ruwe zijde’, die
meestal wel is geverfd maar niet is gekookt. Er bestaat diervriendelijke
wilde zijde ofwel Tussahzijde, afkomstig van cocons van wilde zijderupsen
die reeds als vlinder zijn uitgevlogen. Tussahzijde is doffer dan
natuurzijde en laat zich minder gemakkelijk verven.
Eigenschappen van zijde
Chemisch gezien lijkt zijde sterk op wol. Beide bestaan hoofdzakelijk
uit eiwitten, maar in tegenstelling tot wol zijn zijdegaren glad
(het heeft geen kroezing) en hebben ze geen geschubde structuur,
waardoor het fraai glanst. Het zijdedraad is het fijnste van alle
natuurlijke vezels. Zijde beschikt over een groot aantal gebruiksvriendelijke
eigenschappen en leent zich voor diverse toepassingen. Behalve voor
kleding wordt het dan ook voor tal van andere doeleinden gebruikt.
Denk hierbij aan beddengoed, woontextiel, vulling voor dekbedden
etc
Voordelen van zijde, comfort
Zijde is zowel sterk als elastisch. Je kunt een draad wel met een
vijfde van de oorspronkelijke lengte uitrekken voor het breekt.
Zijde laadt zich nauwelijks statisch op en schijnt, volgens antroposofische
inzichten, een beschermende werking te bezitten tegen aardstralen.
Zijde, en met name wildzijde, kan veel vocht opnemen (tot 40%) zonder
dat de stof vochtig aanvoelt. Het beschikt tevens over iso-thermische
eigenschappen waardoor het bij warm weer koel aanvoelt en bij koud
weer juist behaaglijk warm. Zijde is daarom populair als basismateriaal
voor sport- en vrijetijdskleding. Verder is zijde weinig gevoelig
voor schimmels en motten. Een nadeel van deze stof is dat het bij
hoge temperaturen en onder invloed van zonlicht snel verkleurd.
De produktie van een zijden
dekbed
Soorten zijde
Er worden verschillende soorten zijde toegepast voor het maken
van eindprodukten zoals kleding en beddengoed. De bekenste zijn: